گپ و گفتی با خانم دکتر لعیا جنیدی
نویسنده: نگار افتخار
زمان انتشار: ۱۳۹۵/۰۸/۲۰ ساعت چاپ مطلب

159

🔹 خانم دکتر جنیدی درجات کارشناسی حقوق قضایی، کارشناسی ارشد و دکتری حقوق خصوصی خود را از دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با احراز رتبه اول در همه مقاطع کسب کرده است. ایشان با زبان های انگلیسی ، عربی و فرانسه آشنا هستند و در سال های ۸۱ و ۸۲ در دوره تحقیقاتی دانشکده حقوق دانشگاه هاروارد (معادل فوق دکتری) بورس تحصیلی خود را گذرانده اند. ایشان هم اکنون عضو هیات علمی (دانشیار) دانشگاه تهران هستند.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© دانشجوی تراز اول از نظر شما چه ویژگی هایی باید داشته باشد و به طور کلی چه چیزهایی غیر از حقوق باید بداند؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© از نظر من دانشجوی تراز اول، دانشجوی چند بُعدی است و به همه ابعاد فکر می کند هم دانش، چون اسمش اینه! در عین حال به افزایش اطلاعات عمومی و شاخه های مرتبط با حقوق مثل جامعه شناسی، تا حدی اقتصاد، تاریخ، ادبیات فکر می کند ولی در عین حال به خیلی چیزهای دیگری که شاید به ما درست تعلیم داده نشده؛ به هنر، به حضور در مجامع هنری، به موسیقی، سینما و ورزش (به طور جدی) فکر می کند. این ها همه از نظر من به تراز اول بودن در یک عُمر کمک می کند نه فقط در دانشجو بودن! در واقع دانشجوی تراز اول باید در همه ابعاد در زندگی از دانش، پژوهش، بینش، طرز رفتار و اخلاق و از علوم و اطلاعات مرتبط به همه این ها با هم فکر می کند.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© به نظرتان در زمینه تولید علم و شکستن مرزهای دانش حقوق در سال های اخیر چه تحولاتی رخ داده است؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© در این تحولات ما شرکت داشتیم، دانشکده ما مسلماً مشارکت داشته و کشور هم مشارکت داشته ولی نمی توانم بگویم چقدر! یک نوع مشارکت داوطلبانه ای بوده، به نظر من آن قدر تحولی که در دنیا اتفاق می افتد سریع است که همه را به دنبال خودش می کشاند. این فضای مجازی با این وسعتی که به وجود آمده هرگز مقصور هم نبود، یعنی به نسبت ۲۰ سال پیش، هیچ چیزی قابل مقایسه نیست. فضای مجازی آن قدر ارتباطات را متحول کرده که شما به ناچار بایستی یک حقوق جداگانه ای برای فضای مجازی در نظر بگیرید و این حقوق به نظر من در کوتاه مدت زمانی که خیلی سریع اتفاق خواهد افتاد (من فقط به عنوان نمونه عرض می کنم) یک حقوق غیرملی را ایجاد خواهد کرد. امروز فضای فیسبوک حقوق مخصوص به خودش را دارد، شما با ورود به آن قبول می کنید که با rule این فضا کار کنید و این مقررات ساخته دست دولت مشخصی نیست. در واقع شما یک حقوق غیر ملی را ایجاد می کنید که شکل می گیرد و روابط را تنظیم می کند. همان طوری که در هر سرزمینی که باشید، تحت حقوق آن سرزمین هستید، عملا در فضای مجازی، مرزها شکسته می شود و دانش جدیدی می آید، آن دانش جدید منشا ایجاد یک حوزه جدید صنعت و تجارت و فعالیت می شود و آن حوزه جدید صنعت و تجارت و فعالیت رژیم حقوقی ویژه خودش را می طلبد، پس بنابراین مرز های سنتی حقوق به تبع آن شکسته می شود و شما به ناچار نظامات متناسب با فعالیت های حاصل از یک شاخه جدید، دانش را باید تولید کنید. مثل این در حوزه حقوق مالکیت فکری مکرر در حال اتفاق افتادن است، مثل این در حوزه حقوق بانکی، در حوزه بورس و … بنابراین ما می بینیم که مکرر شکستن مرزهای حقوقی تابع پیدایش شاخه های جدید دانش است. حال در حوزه های علوم پزشکی و علوم طبیعی و ژنتیک و … با این شبیه سازی هایی که می شود، آنها هم مسلما مقتضیات خاص خودش را خواهد داشت.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© در زمینه ی تخصصی خودتان (حقوق تجارت و داوری) در زمینه تولید علم چه گام هایی برداشته شده و چه گام‌هایی نیاز است تا برداشته شود؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© همیشه توجه کنید که به هر حال حقوق به درجه ی یک دانش مبتنی بر باید و نباید است، یعنی دانشی است که حتی بعضی ها در دانش بودن آن تردید می کنند و می گویند اگر علم هم هست، علم دستوری است و علم اصیل نیست. بنابراین حقوق تجارت و تجارت بین‌الملل و داوری های تجاری بین‌المللی هم به میزان زیادی متاثر از شاخه های دیگر دانش هستند. اینجا بایدها و نبایدها را ما داریم بحث می‌کنیم ولی منابع آن عمدتا از جای دیگری می‌آید، یعنی این منابع از خود مقتضیات تجارت می آید، از جامعه شناسی می آید و از حتی همین حوزه های تجارت الکترونیک می آید؛ پس حوزه های جدید از آنجا می آیند و در حقوق بایستی نظام مند شوند. اگر ما مسامحتاً حقوق را به عنوان یک دانش بپذیریم حوزه های جدید دانش در حوزه تجارت و تجارت بین الملل و داوری های تجاری بین المللی آن نظاماتی است که در طی این دو دهه ی اخیر برای نظام مند کردن این بخش های جدید و فعالیت های جدید و جنبه های جدید زندگی بشر به وجود آمده، نظاماتی است که به این منظور به وجود آمده.

© بله، در این زمینه تلاش های قابل توجهی شده. شما الان دارید مثلا در حوزه حقوق بانکی می بینید که چه حوزه های جدید تری بحث می شود. دانشجویی پیش من آمده بود، راجع به یک شیوه پرداخت الکترونیک صحبت می کرد که حتی اعتبارات اسنادی را که خودشون جزء ابزار های مدرن هستند را کنار بگذاریم و بیایم از یک شیوه ی پرداخت الکترونیک بانکی که در حال جایگزینی با اعتبارات اسنادی و چار چوب سنتی که می شناسیم است، استفاده کنیم. حالا توجه کنید که خود اعتبارات اسنادی یک روزی آمدند تا حدی جایگزین اسناد تجاری قبلی در حدودی و در جاهایی شوند (ولی، همه جا نمی توانستند جایگزین بشوند). حال این شیوه هایی که مبتنی بر تجارت است پرداخت های بانکی را انجام می دهد و ما هم داریم در این حوزه کار می کنیم. یکی دو تا از دانشجویان من در همین حوزه با من رساله گرفتند، حتی یکی از دانشجویان من داوری آنلاین را با من کار کرده و شما می بینید که چقدر تحولاتی که اتفاق می افتد باعث می شود که در این حوزه های دانش هم پیشرفت حاصل شود و به تبع تولید یک شاخه ی دیگر دانش (در حوزه ی اقتصاد، تجارت، جامعه شناسی و…) شاهد تولید جدید در دانش حقوق هم هستیم.

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© از دیدگاه شما بزرگترین ایراد نظام آموزش حقوق در دوره کارشناسی چیست و در حوزه عمل برای رفع نواقص نظام آموزشی در رشته حقوق چه کارهایی می توان انجام داد؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© به نظر می‌رسد بازبینی درستی براساس نیازها و مقتضیات به طور مستمر انجام نمی‌شود. این یکی از نقص‌هاست که تحولات خیلی سریع‌تر اتفاق می افتند، انتظارات از دانشجویان حقوق حتی با گرفتن لیسانس بر اساس فضای جدید و فعالیت و تجارت و کار هست ولی دروسی که ما تدریس می‌کنیم تقریبا از دوره ای که خود من دانشجو بودم تا حالا تفاوت فاحشی نکرده است. بنابراین ما حتما نیازمند به روز رسانی عناوین دروس و سرفصل‌های ذیل آن هستیم. این یکی از کارهاست. دوم: فرهنگ عدم اصالت دانش؛ به نظر می‌رسد که دانشجویان به دلیل اوضاع و احوالی که وجود دارد به دیده اصیل به یک منطق نگاه نمی‌کنند و هر مقطعی را خیلی گذرا از کنارش می‌گذرند و انگار که اهداف شده‌اند یک چیزهایی در دور دست که تمام مقاطع تحصیلی لیسانس، فوق لیسانس، دکتری و همه چیز بایستی برای رسیدن به آن باشند. بله! اهداف دراز مدت می‌توانند باشند ولی مقاطع تحصیلی خودشان اصیل هستند مثل بخشی از راه هستند که در یک سفر خود راه هم اصالت دارد. امروز، به نظر من نگاه دانشجویان ما این نیست به همین علت است که شما متوجه می‌شوید که بحث نمره محوری متعلق به همین نگاه است. یعنی احساس عمومی این نیست که این دروس خودشان اصالت دارند و قدرت تحلیل حقوقی به درک و استنباط بایستی در طی این مقطع تحصیلی پیدا بکنند، بنابراین این قدرت تحلیل و این مقطع را باید در مرکز این موضوع خیلی پررنگ ببینیم.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© یعنی شما فکر می کنید که این بحث نمره محوری که پیش آمده ناشی از این موضوع می‌باشد؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© به نظر من گذرا نگاه کردن به هر مقطع، همه چیز را فقط در حد عنوان بیرونی آن دیدن اصلا باعث شده که نمره محوری پیدا شود به نظر من دانشجویی که در گذشته وارد می‌شد هر مقطع و حتی هر درس از یک مقطع را (حداقل دانشجویانی که خیلی علمی فکر می کردند و آدم های علم گرایی بودند که اتفاقا فکر می کردند باید تحصیلاتشان را در مقاطع بالا ادامه دهند) دارای اصالت می دیدند و فکر میکردند که این دانش را اینجا اگر به خوبی و نیکی و به طور عمیق به دست نیاورند هیچ وقت دیگری به دست نمی‌آورند. اگر این اصول و مبانی را نیاموزند، هیچ وقت دیگری نمی‌آموزند. بنابراین خود آموختن، خود دانستن ارزش بود. احساس می‌کنیم این امور در حال کمرنگ شدن است: اصالت خود دانستن و ارزش بودن خود دانستن. این یکی دیگر از نواقص است که شاید مقصر ما هستیم باید دید چه نوعی از آموزش را می‌گوییم و چه فرهنگی در این زمان ایجاد شده و الا این دانشجویان مستعد، باهوش، بسیار خوب که در یک گزینش خیلی سخت گیرانه می‌آیند و انتخاب می‌شوند و در اختیار ما قرار می‌گیرند بهترین‌ها هستند. باید دید “چه چیزی” باعث این نقص می‌شود؟ حتما بخشی از آن در فرهنگ عمومی است که شاید ما اگر سهمی در ایجاد آن نداشتیم (که شاید هم داشتیم) ولی حداقل سهم جدی در از بین بردن، در اصلاح این فرهنگ نداریم. یعنی شاید مجموعه “ما” نتوانستیم سهم جدی در اصلاح این فرهنگ داشته باشیم. سومین چیزی که من تصور می‌کنم خیلی جدی است این است که باید در کنار آموزش به نحوه عمل هم فکر کرد. دانشجویان ما احتیاج دارند که حرفه‌ای شوند. یکی از تفاوت هایی که باید ایجاد کرد از حالت تئوری محض درآمدن است. (البته باید درس های تئوریک باشد، من آدم بیش از حد عملگرا نیستم باید درس هایی که به ما بینش می‌دهند وجود داشته باشند، باید درس هایی که فلسفه و تاریخ کار ما را به ما آموزش می دهند وجود داشته باشند، باید درس هایی که نقد دانش حقوق را به ما می‌آموزند و دانش انتقادی حقوق هستند وجود داشته باشند) ولی در عین حال حقوقدان قرار است در جامعه practice بکند در مقام قاضی، در مقام وکیل، مشاور حقوقی و داور قرار است ظاهر شود، بنابراین نیاز هست که آموزش‌های ما عمل‌گرایانه‌تر و حرفه‌ای‌تر بشود.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© چطور باید این عملگرایی را به وجود آورد؟ آیا اساتید باید ما را به دادگاه ها ارجاع دهند؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© شبیه سازی دادگاه ها باید باشد، باید تا حد زیادی پرونده محور و مسئله محور در کلاس‌ها، درس‌ها آموزش داده شوند و بایستی دانشجویان را آماده کنیم برای به عهده گرفتن وظایف حرفه‌ای که در آینده باید در این مقام ظاهر شوند.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© یکی از مسائلی که دانشجویان حقوق با آن درگیر می شوند، مسئله پژوهش کردن است. دیدگاه حضرتعالی در خصوص ارتقای سطح مهارت‌های پژوهشی دانشجویان چیست؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© دو چیز مد نظر بنده است:

اول: پژوهش روش دارد باید روش استاندارد پژوهش آموزش داده شود. ما نه در لیسانس نه در فوق لیسانس نه دکتری متاسفانه روش تحقیق را بر اساس مبانی علمی آموزش نمی‌دهیم. ما فقط در دوره فوق لیسانس یک درس یک واحدی سمینار داریم و آن هم خیلی کوتاه و ۳-۴ جلسه حضوری در حد یک روش نگارشی که بیشتر مبتنی بر آموزش نحوه ی ویراستاری یا حداقل‌های تنظیم پلان یک تحقیق است، آموزش داده می شود و این اصلا کفایت نمی‌کند. بنابراین (روش) تحقیق خودش باید خیلی خیلی جدی گرفته شود و آموزش داده شود، حتی مکاتب کلی که در این حوزه هستند آموزش داده شود و بچه ها به انتخاب خودشان بر اساس هر چارچوبی که در آن رویکرد کلی‌شان هست، باید به تبع آن روش‌های تحقیق منطبق را یاد بگیرند.

دوم: که بسیار مهم است و برای ارتقای پژوهش ضرورت دارد، در سوال قبلی اشاره کردم، اصیل کردن دانش است. یعنی دانش و فضیلت باید فی نفسه یک ارزش باشد از نظر من یکی از دلایل ضعف پژوهش، نگاه گذرا به مقاطع تحصیلی است. دانشجوی ما هنوز انگیزه درونجوش را برای پژوهش اصیل ندارد، حتی آموزش روش تحقیق به شیوه علمی هم فرع بر این است که شما در درونتان این انگیزه ایجاد شده باشد؛ یعنی امری درون‌جوش در دانشجویان ما باشد که به دنبال یافتن حقیقت این حوزه از دانش باشند. تا این نباشد حتی آن آموزش مفید نیست. دوباره تاکید می کنم، ما یک اصلاح فرهنگ در خصوص آموزش حقوق لازم داریم چون تا زمانی که اراده ایجاد نشود حتی خود روش تحقیق هم هر قدر اصیل آموزش داده شود و توسط بهترین محقق هم آموزش داده شود برای این یاد گرفته می شود که آن دوره را با یک نمره خوب قبول شویم و نمره‌اش را بگیریم و برویم!

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© یک تفاوت عمده‌ای که زمان تحصیل ما با دوره خودتان دارد که می توان از آن به عنوان یک امتیاز یاد کرد، به نظرتان چه می‌تواند باشد؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© شما در یک دوران عبور بسیار آزادتر و بهتر اطلاعات قرار دارید و در دوران دسترسی به منابع اطلاعات، چیزی که در دوره ما خیلی خیلی محدودتر بود و اطلاعات را باید در کتابخانه‌ها و در مخزن کتابخانه دانشکده‌ها پیدا می‌کردید. ابزارهایی که می‌توانند data را سریع‌تر مبادله کنند و این شما را در مقابل دریایی از اطلاعات قرار می‌دهد که باید آن را انتخاب کنید و ما درست می‌شود گفت در دوره ی عکس آن بودیم. بسیار سخت دسترسی پیدا می کردیم. به علاوه به تبع این وضعیت شما می‌توانید دیدگاه‌های خیلی گسترده و وسیع داشته باشید، افق دید وسیع داشته باشید و به طور طبیعی هوشتان و به ویژه هوش اجتماعی‌تان بالاتر خواهد بود، چون هوش احتماعی قدرت تطبیق شما با شرایط است و شما در موقعیتی قرار دارید که این اطلاعات گسترده به شما دیدی می‌دهد نسبت به شرایط مختلف؛ بنابراین هوش شما هم در فضای واقعی و هم در فضای مجازی بالا می‌رود و در نتیجه از این جنبه‌ها شما ممتازترید، علاوه بر این که اساسا خودتان بهترید! ولی شاید یک امتیازی که در دوره ی ما بود و من الان می‌خواهم اذعان بکنم همان چیزی است که دو بار اشاره کردم: در کلاسهای درس ما “دانش” موضوعیت داشت، دانستن فی نفسه ارزش بود. دانستن و قدرت تحلیل کمال جدی به حساب می‌آمد، تقریبا مهم‌تر از عمده ارزش‌های دیگر. ولی امروزه تصور می رود که “بودن مدارک” مهم باشد ولی قدرت تحلیل و تبیین فی‌نفسه ارزش نباشد، و این ایراد قابل توجهی است که با اصلاح فرهنگ می‌توانید جبران بکنید. در این صورت اصلا با دوره ما قابل مقایسه نخواهید بود و از هر جهتی پیش‌ترید. یک مقدار هم در دوره ی ما بعضی از ارزشهای اخلاقی (نه همه) قوی‌تر بود. من فکر می‌کنم که شاید خیلی تعلق خاطر به خاک قوی بود، در دوره ی ما و هنوز هم هست. این‌ها در جای خود مسلما ارزش است ولی این تعلق و این انگیزه بزرگ می‌تواند به ارتقای جمعی و ارتقای کشور هم کمک کند. ممکن است دانشجویان تک به تک به اینها احتیاج نداشته باشند ولی کشور به تقویت این انگیزه‌ها احتیاج دارد. شاید دانشجویان برایشان راحت‌تر باشد که در هر کجای دنیا که شرایط را مناسبتر دیدند خودشان را آماده کنند که در آنجا زندگی کنند و پیشرفت کنند ولی کشور به تقویت این انگیزه در دانشجویان، در ایرانیان نیاز دارد.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© سوالی که تقریبا همه دانشجویان از شما دارند این است که چطور می‌شود در حقوق “صاحب نظر” شد؟ و شما چه کارهای ویژه‌ای برای رسیدن به این مقام انجام دادید؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© خب شما لطف دارید، بگذارید فردی صحبت نکنم. اولین چیزی که مهم است: نداشتن ذهنیت است، یعنی ذهن دارای گرایش خاص در ابتدای مطالعه نباشد. ذهنی که تعصب نداشته باشد به جانب یک ایده، نظر، نگرش. ذهن آزاد از این قید که من برای خودم پیش فرض‌هایی باید داشته باشم که حتما همین هست و جز این نیست …

و بعد از آن با داشتن یک ذهن آزاد برای یافتن هر ایده‌ای و بدون تعصب مرحله رفتن به سراغ اندیشه‌های متعارض است در مطالعه، یعنی مطالعه گسترده و مطالعه از منظر و افق دید افراد مختلف نسبت به یک موضوع و بعد از آن قدرت مقایسه، تجزیه و تحلیل. این حتما در آن موضوع خاص به شما نوعی از صائب نظر بودن را می‌دهد: صاحب نظر شدن و صائب نظر، هم شما را صاحب اندیشه می کند و هم اندیشه صواب را به شما می‌دهد. به غیر از این که به صورت عام گفتم در حقوق خیلی مهم است که شما اصول را بدانید، مبادی را بدانید، قواعد و مکاتب تفسیر را بدانید، روش تحقیق را بدانید یعنی هم متدولوژی سنتی ما (اصول فقه) و هم روش تحقیق جدید را بدانید. این ابزار مطالعه و قدرت استنتاج است و بعد از اینکه این ابزارها را به دست آوردید به خودتان این تحمیل را بکنید که هر موضوعی را از منظر افراد متعدد ببینید. شما محتوا را بر اساس اصولی که دارید با مقایسه و ارزیابی بازتولید می‌کنید. در آن شکلی که خودتان صائب می دانید و این است که به نظر من خیلی ارزشمند است. در این صورت این تولید اصالت پیدا می‌کند و مختصات طرز تفکر و اندیشه شما را می‌گیرد. این بازتولید حتی اگر در بخشی برگرفته از اندیشه‌های دیگران باشد دیگر اختصاصات هویت علمی شما و طرز اندیشه شما را پیدا کرده و از اینجا به بعد وقتی که بیرون می‌آید حتی اگر نگوییم ۱۰۰% اصیل است، بخش‌های اصیل خودش را دارد. یعنی کاملا مختصات اندیشه و طرز تفکر و تلقی و بینش شما را دارد.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© به نظر شما چه میزان از مشکلات اقتصادی کشور ما با توسعه حقوق تجارت بین‌الملل می‌تواند رفع شود؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© مسلما اگر ما استفاده از ابزارهای تجاری و به تبع حقوق تجارت بین‌الملل را تسهیل کنیم که نظامات مربوط به آن ابزارهای تجاری جدید هستند: مثلا ما بتوانیم از نهاد فاکتورینگ به میزان زیادی استفاده بکنیم برای وصول مطالبات داخلی و خارجی خودمان. حقوق تجارت و حقوق تجارت بین‌الملل، هر دو را با هم، چون خیلی نباید این دو را از هم تفکیک بکنیم. هر مقداری که ما بتوانیم از نهادهای جدید تجارت استفاده بکنیم، ولی نه بی سامان و هرج و مرج، چون اگر بی سامان و هرج و مرج باشد منجر به فسادهایی می‌شود. مثلا ما اعتبار اسنادی ریالی را آوردیم داخل ولی چون نظامات آن را دقیق استفاده نکردیم و حاکم نکردیم پس به اقتصادمان لطمه خورد و بخش قابل توجهی از منابع ما از بین رفت. بنابراین وقتی شما ابزارهای جدید را می‌آورید و استفاده می کنید باید نظامات مربوط به آن ابزارها و استفاده از آنها را با  خود بیاورید چون آن نظامات هستند که به این ابزارها امنیت می دهند و بدون این نظامات عملا ابزارهای جدید برای شما ریسک‌های جدید ایجاد می‌کند. بنابراین حقوق تجارت و حقوق تجارت بین‌الملل، نظاماتی که به دست می‌دهند به شما در استفاده از ابزارهای جدید کمک شایانی می‌کند. ابزارهای جدید خلق شده‌اند برای رونق و شکوفایی اقتصاد و تجارت. اما از وسایل و ابزارهای جدید بایستی با نظاماتشان استفاده بکنید که امن باشند والا نه تنها به شما رونق و شکوفایی نمی دهند بلکه هرج و مرج ایجاد می کنند، منشا فساد می‌شوند، امنیت اقتصادی موجود را از بین می‌برند. بنابراین حقوق تجارت و حقوق تجارت بین‌الملل کمک می‌کنند به نظام‌مند کردن حوزه های نهادهای جدید و ابزارهای جدید که این نهاد ها و ابزارها کمک می‌کنند به شکوفایی اقتصاد و تجارت امروز.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© از بین فعالیت‌های مختلفی که تا به حال داشته‌اید و در همه هم الحمدلله سوابق درخشان و موفقیت آمیزی دارید، از جمله وکالت، سرپرستی اداره ی تنقیح قوانین، تدریس، داوری و … نسبت به کدام یک تعلق خاطر بیشتری دارید و چرا؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© بله، من در جاهای مختلفی خدمت کردم. مدتی مدیر کل حقوقی دانشگاه تهران بودم بعد از آن مدیر کل اداره تنقیح قوانین وزارت علوم بودم نه سرپرست. پیش از همه و اول از همه معلم دانشکده حقوق شدم، شغلی که بیشتر از هر چیزی و بیشتر از هر کاری دوستش دارم. معلمی و تحقیق را بیشتر از هر کاری به آن تعلق خاطر دارم چون در تحقیق، تولید دانش هست و در معلمی، آموزش دانش تولید شده و در واقع انتقال دانش به دیگران هست و تمام practice حقوق، استفاده آن دانش است در عمل. پس این بخش از همه اصیل‌تر است. من دانشی را که از پژوهش به دست آوردم، در مقام معلمی به دیگری انتقال دادم و همزمان در درون خودم آن را کامل هضم کردم، چون معلمی است که شما دانش را با آن محک می‌زنید، در مقام انتقال می‌بینید که چقدر آن دانش برای تو درونی شده و چقدر راحت و سهل می‌توانی به دیگری منتقلش بکنی، این خیلی اثر گذار است. به غیر از اینکه معلمی زیبایی‌های خودش را دارد ولی محک پژوهش هم هست. در این دو، دانش به وجود می‌آید و درونی می‌شود و در همه حوزه های دیگر این دانش ایجاد شده درونی شده به کار گرفته می‌شود، پس در ذات خودش این حوزه اصیل ترین است و بقیه از ثمر آن استفاده می‌کنند. شما در مقام یک مدیر کل حقوقی، آموزه‌هایی را که ابتدا با آموزش در دانشکده یاد گرفتید، سپس با پژوهش تقویت کردید و به کمال رساندید و بعد با آموزش آنها را درونی کردید، در پرونده ها اعمال می کنید و راهکار می‌دهید. بنابراین اگر بخواهم دسته بندی کنم: پژوهش و بعد آموزش و بعد practice حقوق در مقام داوری و وکالت: چون داوری نوعی از قضاوت است و زیبایی‌های خودش را دارد. چون بهترین جایی است که شما آن بندهای وکالت را ندارید. در مقام داوری شما در واقع قاضی هستید، فقط قاضی خصوصی هستید بنابراین نظر بی طرفانه کارشناسانه‌تان را بر اساس دانش حقوق می گویید ولی در وکالت همان دانش را practice می‌کنید. ولی بخواهی نخواهی در مقام وکیل بایستی جانب موکلتان را داشته باشید، پس آن دانش را به نوعی فیلتر می‌کنید و آن بخشی را که به کار موکلتان می‌آید را به کار می‌گیرید و نمی توانید بگویید دانش کاملا بی طرفانه و به عنوان نظر کارشناسی محض به کار گرفتید. از این جنبه در مرحله بعد از آموزش و پژوهش داوری است که شاید خیلی جالب است و البته وکالت هم به دلیل اینکه ذهن شما را خیلی به کار می‌گیرد که از آن دانش به نفع موکل خود استفاده کنید به نظر من خیلی ارزش دارد. کار مدیریت‌های اجرایی مهم ترین ارزش آن در خدمت عمومی است به دلیل اینکه برای منافع ملی کار می‌کنید. در آن مقام نه برای ارزش‌های معنوی‌ای که شخص شما را به شکوفایی می رسانند مثل پژوهش و نه در مقام منافع مادی که تا حدی در داوری و بیشتر از آن در وکالت برای شخص شما حاصل شود، در آنجا فقط برای منفعت عموم کار می‌کنید. بخشی از وقتتان، عمرتان، تفکر و اندیشه تان را اختصاص می دهید برای بهتر اداره کردن جامعه ای که در آن زندگی می‌کنید و تا زمانی که راهکارهایی که شما ارائه می‌دهید بپذیرند و حاضر باشند مدیران ارشد که اجرا کنند برای اداره ی بهتر کشور به شما انگیزه ی تحمل آن شغل اجرایی را می دهد و الا واقعا مشاغل اجرایی تحمل می‌خواهد و جاذبه ی زیادی ندارد. حداقل برای کسانی با روحیات من فقط از نظر نفع عمومی ای که ایجاد می کنند ارزش دارد و الا هیچ ارزش دیگری ندارند. اگر فقط به هدفتان که تامین منفعت عمومی و اصلاح ساختار یک نهاد است برسید آن وقت است که برای شما اقناع و ارضاء دارند در غیر این صورت شاید خیلی از اوقات حتی احساس بکنید که این وقت را برای چه دارید صرف می کنید؟!

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© به طور کلی فضای علمی دانشگاه ها را چه طور ارزیابی می کنید؟ به نظر شما هر چه جلوتر می رویم اوضاع علمی مطلوب تر می شود یا از نظر شما در حال پسرفت هستیم؟

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

  • © اینجا فاکتورهای متعارضی کار می‌کند. مسلما خواسته یا ناخواسته ما در بخشی در حال پیشرفت هستیم یعنی نمی‌توانم بگویم فضای عمومی ما در حال پسرفت است. آنقدر موضوعات نو به نو و موج‌های نو به نو می آید و دانشی که در دانشکده ها هست بخواهد یا نخواهد بایستی سوار بر این موجها شود و آنها را کنترل و مهار کند که خود به خود یک پیشرفت اجتناب‌ناپذیر بر حسب پدیده های نو و دانشی که لا محال باید پاسخگوی این پدیده‌های نو باشد به وجود بیاید. دوم فضای جدیدی که عرض کردم، فضای دسترسی به اطلاعات و فضای انتقال آسانتر اطلاعات هم هست. باز پایگاه و مبنای دیگری است برای رو به پیشرفت بودن دانشکده ها. با این همه ۲-۳ چیز است که در حالت متعارض است. یک: اشکال فرهنگی که عرض کردم، اصالت را از دانش عمیق دارد سلب می‌کند که به نظر من پاشنه آشیل است، یکی هم کثرت نابجای مراکز دانشگاهی است که شما می‌بینید آنقدر واحدها و مراکز دانشگاهی در سراسر کشور با امکانات و بی امکانات، با بودن بنیه و بی بودن بنیه ایجاد شده، به خصوص در یک دهه از سال ۸۴-۸۵ تا سال ۹۳ آنقدر مراکز دانشگاهی ایجاد شده که مطابق آماری که ما داریم تقریبا برابر با کل دوره ی ۸۰ سال آموزش عالی است. این نشان می‌دهد که این کمیت افراطی موجب خواهد شد تا افراد بی علاقه و بی علاقه فقط برای گرفتن مدرک وارد دانشگاه شوند. ما همین الان مشکل انگیزه پژوهش‌های اصیل را داریم و فکر می‌کنید کسانی که با این ترتیبات به دلیل یک موج ناصحیح و فرهنگ ناصحیحی که اتفاق افتاده وارد هر نوع مراکز آموزشی‌ای که می‌شوند، هر رشته تحصیلی را که می‌خوانند، این چقدر می تواند لطمه بزند و بی انگیزگی ها را چند برابر کند و خود این یک اثر تاثیر و تاثر است روی دانشجویانی که با نمرات عالی در رشته مورد علاقه شان آمدند، وقتی می بینند در جای دیگر همین رشته خیلی بی کیفیت تدریس می شود و به همین سادگی مدرک داده می شود، تردید می‌کنند در این که چرا باید دنبال یک دانش اصیل باشند و آنقدر به خودشان زحمت بدهند؟ یعنی آنقدر انگیزه‌های آنها را تضعیف می‌کند و در واقع نوعی اثر منفی تصاعدی می‌تواند بگذارد که اصلا مطلوب نیست. این بخش باید هم از نظر اصلاح فرهنگ هم از نظر اینکه واقعا رشته هایی را که مورد نیاز کشور هست و افراد هم علاقه مندند که وارد آن بشوند هم از نظر ساختار مراکز آموزش عالی هم از نظر ایجاد منابع مورد نیاز برای ایجاد یک واحد آموزش عالی، همه این ها باید به طور متوازن در نظر گرفته شود تا بتوانیم پیشرفت در همه ابعاد داشته باشیم. ما الان در “بعضی” ابعاد داریم پیشرفت می‌کنیم و در بعضی ابعاد داریم صدمه می‌زنیم به کل جامعه ی آکادمیک خودمان.

 

🔺 کانون جنبش نرم افزاری:

© سپاس از شما و وقتی که در اختیار ما قرار دادید، خیلی لطف کردید.

 

🔺 خانم دکتر جنیدی:

© اختیار دارید، خیلی خوشحالم که در خدمتتون هستم.

 

نظرات
۴ دیدگاه
  1. س گفت:

    با سلاام
    ممنون
    واژه ی تصاعدی را به لحاظ املایی اشتباه نوشته اید..
    فکر می کنم منظور خانم دکتر اثر رو به رشد منفی بوده است و نه تساعد به معنای کمک کردن!

  2. محمدی گفت:

    باسلام بیشتر باخانم دکتر مصاحبه کنید وفایل صوتی هم بگذارید واز راعکارهای ایشان استفاده کنید برای نسل جوان ……چرادرتلویزیون هیچ بحثی از این دانش وپیشرفت یک خانم عالم قوی نیست ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ایاکم کاری دراین موردنشده ؟؟؟؟برای الگوگیری جوانان لازli
    ادرس ایمیل درست نیست شمااز مطلب استفاده کنید ایمیل واسه چیه

  3. سارا گفت:

    سلام وتشکر
    به نظرم خانوم جنیدی یک دانشمندبزرگه چراجزءچهره یماندگار معرفی نمیشه ؟؟؟متاسفانه هنرپیشه ها و…..تمام فضای جامعه راپرسروصداکردن اماشخصیتهای علمی گم نام هستند

تازه‌ترین مطالب
  • انتشار ترجمه مقالات برتر فلسفه حقوق توسط «ترجمان»
  • کتابخانه الکترونیکی «تبصره»
  • دور جدید کارگاه‌های آموزشی پژوهشکده شورای نگهبان
  • معرفی کتاب: عالیجناب پازنر، هیولای حقوق‌دان (ترجمان)
  • کنفرانس ملی پدافند غیر عامل در قلمرو فضای سایبر
  • نشست علمی: همکاری های بین نهادی با تاکید بر نقش نهادهای رسمی
  • نشست علمی: بررسی موردی کودک آزاری در نظام آموزشی
  • همایش ملی رفع خشونت علیه زنان؛ چالش ها و راهکارها
  • نشست علمی: منع برده داری نوین
  • سومین جلسه از “کارگاه های آموزشی مهارت های کاربردی وکالت”
  • کارگاه مهارت های کاربردی حقوق جزا
  • نقد حقوقی فیلم «من مادر هستم»
  • نشست علمی: مبانی نظری و کاربردی دولت های محلی
  • نشست علمی: ارزیابی یک دهه فعالیت شورای حقوق بشر (۲۰۱۶_۲۰۰۶ )
  • ششمین نشست از سلسله نشست های مفاخر حقوق ایران
  • جایگاه معرفت شناختی حقوق؛ در جستجوی پارادایم عصری قانون
  • نشست علمی: “بررسی تازه ترین تحولات حقوق قراردادهای فرانسه”
  • کارگاه اصول و ساختار مقاله نویسی
  • انتشار شماره جدید فصلنامه «مطالعات حقوق عمومی» + فایل مقالات
  • نشست علمی: تاملی بر جرم شناسی مدرن، با رویکرد حقوق جزای عصب شناختی
  • فراتر از محکمه / تعارض نام دامنه اینترنتی با علایم تجاری
  • رونمایی از کتاب علوم جنایی تطبیقی در پرتو همکاری های بین‌المللی